Trong kiến trúc nhân loại, sự vĩ đại luôn đi cùng độ dài thời gian: Nhà thờ Cologne xây 632 năm; Duomo di Milano cần 579 năm; Sagrada Família sau hơn 143 năm vẫn đang tiếp tục; Angkor Wat trải qua hơn 400 năm triều đại; Westminster Abbey gần 900 năm vẫn không ngừng bổ sung, trùng tu. Không ai gọi những công trình ấy là “lâu”, bởi với các kiệt tác mang tầm nghìn năm, thời gian không phải trở ngại, mà là điều kiện để kiến tạo giá trị vĩnh cửu.
Trong bối cảnh đó, việc một quần thể đồ sộ như Tràng An – Bái Đính hình thành từ vùng núi đá vôi, rừng rậm và sông suối nguyên sơ chỉ trong 28 năm khiến cả sự so sánh trở nên khác biệt. Từ những triền núi hoang, một kỳ quan tâm linh – sinh thái – văn hóa đã dần thành hình với:
Quần thể chùa Bái Đính rộng hàng trăm hecta, sở hữu hàng loạt công trình quy mô như Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ, hành lang La Hán dài nhất châu Á, Giếng Ngọc và hệ thống tượng pháp đồ sộ.
Danh thắng Tràng An – Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới duy nhất ở Đông Nam Á, với hệ thống núi đá vôi, hang động và dòng chảy xuyên thủy được bảo tồn gần như nguyên vẹn.
Toàn bộ hạ tầng du lịch – giao thông – cảnh quan được quy hoạch bài bản, đồng bộ, hiện đại nhưng vẫn giữ tinh thần thiên nhiên thuần khiết.
Nguồn lực xã hội hóa đóng vai trò chủ đạo, thể hiện quyết tâm và khát vọng của cộng đồng, không dựa vào ngân sách Nhà nước.
Nếu từng có người cho rằng 28 năm “chưa xong”, đó chỉ là vì họ nhìn một kỳ quan bằng lăng kính của những dự án công nghiệp. Một tòa nhà thương mại có thể hoàn thiện trong 2–3 năm, nhưng một vùng di sản trăm năm không thể được đánh giá bằng tiêu chuẩn của một công trình bê tông.
Điều đáng nói hơn, Tràng An – Bái Đính không phải là công trình “đã xong”, mà là một kỳ quan sống, tiếp tục lớn lên từng ngày.
20 năm tới, nhiều hạng mục tháp, quảng trường, bảo tàng, không gian trải nghiệm mới sẽ hoàn thiện.
50 năm tới, nơi đây có thể xuất hiện thêm các công trình nghệ thuật, khu sinh thái, không gian văn hóa kế thừa tinh thần hoàng triều cổ xưa.
100 năm nữa, Tràng An – Bái Đính sẽ trở thành một “tượng đài thời gian”, nơi mỗi thế hệ đều góp một phần vào sự trường tồn của vùng đất này.
Người Đức tự hào về Cologne; người Ý tự hào về Milan; người Anh tự hào về Westminster; người Campuchia tự hào về Angkor. Và người Việt hoàn toàn có quyền tự hào về Tràng An – Bái Đính, một kỳ quan được tạo nên bởi ý chí, tâm linh và tầm nhìn xuyên thế hệ.
So với những công trình mất 4 đến 9 thế kỷ để hình thành, 28 năm của Ninh Bình thực sự là một điều mà thế giới phải ngạc nhiên. Đây không chỉ là một quá trình xây dựng; đây là hành trình gìn giữ thiên nhiên, khơi dậy di sản, tạo nên không gian văn hóa – tâm linh – sinh thái độc nhất vô nhị trên bản đồ du lịch toàn cầu.
Đến Tràng An – Bái Đính hôm nay, du khách không chỉ chứng kiến vẻ đẹp hiện hữu, mà còn được bước vào một câu chuyện vẫn đang tiếp tục viết tiếp – câu chuyện về một kỳ quan sống sẽ còn lớn lên qua từng thế hệ, giống như cách những kiệt tác vĩ đại nhất thế giới đã trường tồn cùng thời gian.
